Overtuigingen: ontstaan

Overtuigingen komen vaak vanuit onze geschiedenis.
Gedurende ons leven bouwen we een model van de wereld. Met behulp van dat model vinden we onze weg tussen mensen, dingen en situaties. Zonder een dergelijk model kunnen we niet leven. Dit model van de werkelijkheid maken we vooral door generalisaties te vormen over onze concrete ervaringen. Die generalisaties noemen we overtuigingen. Ook nemen we de overtuigingen over van andere mensen. Met behulp van ons pakket aan overtuigingen, geloven we te weten hoe, wat en waarom de wereld is zoals het is. De overtuigingen waar we (meestal onbewust) voor kiezen om in te geloven dienen een doel; we vormen ze niet lukraak. Ze helpen ons bij het nastreven van belangrijke waarden.

Onze overtuigingen zijn onze leidende principes, de innerlijke ‘kaarten’ die we gebruiken om onze wereld te overzien. Ze zorgen voor stabiliteit en continuïteit. Een gedeelde overtuiging geeft een dieper besef van rapport en contact dan gedeeld werk

Overtuigingen zijn hetgeen iemand gelooft. Waar hij van uitgaat. Onze overtuigingen bepalen wat we als mogelijk en onmogelijk ervaren, wat we als oorzaken van ervaringen en feiten zien, en welke betekenis we geven aan ervaringen.

Overtuigingen zijn generalisaties. Ze worden in stand gehouden door weglating en vervorming van zintuiglijke ervaringen. Ik geloof dat de zon morgen op zal gaan omdat dat al m’n hele leven gebeurt. Overtuigingen zijn sterk: als het morgenochtend niet in eens licht is, denk ik niet dat de zon niet is opgegaan, maar dat ze mijn ramen hebben dichtgeplakt.

Onze overtuigingen hebben een sterke invloed op ons gedrag. Ze motiveren ons en geven vorm aan wat we doen. Het is moeilijk wat dan ook aan te leren als je niet gelooft dat dat prettig kan zijn en/of dat je er baat bij zult hebben.

We delen allemaal enkele fundamentele overtuigingen die elke dag in onze fysieke omgeving worden bevestigd. We vertrouwen op de natuurwetten. We stappen niet van het dak van een hoog gebouw en we hoeven niet elke dag opnieuw te toetsen dat vuur heet is. Maar we koesteren ook veel opvattingen over onszelf en over de wereld waarin we leven die niet zo duidelijk gedefinieerd zijn. Mensen zijn minder stabiel en onveranderlijk dan de zwaartekracht.

Een voorbeeld van een overtuiging: “In deze situatie zou niemand een goede presentatie kunnen geven. Het is gewoon onmogelijk. En al was het al wel mogelijk, dan zou ik het nooit kunnen, want ik ben gewoon geen vlotte spreker. Bovendien, wie ben ik om te denken dat ik iets te vertellen zou hebben? Zo interessant ben ik niet.”

Over het algemeen kunnen we zeggen dat overtuigingen meer invloed hebben, naarmate ze (a) algemener en (b) persoonlijker zijn en (c) ze hoger in de logische niveaus zitten. Dat wil zeggen een overtuiging die betrekking heeft op situaties en gedragingen versus een overtuiging die betrekking heeft op identiteit.


OVERTUINGEN WORDEN WERKELIJKHEID

Einstein zei al: “Geloof dat je iets kan en je kunt het. Geloof dat je iets niet kan en je kunt het inderdaad niet.” Een moment in je leven waarop je uitermate gevoelig bent voor ervaringen en daarmee voor de overtuigingen die ontstaan, is in je kindertijd. Kinderen in de leeftijd tot 6 jaar zijn enorm gevoelig voor de (non-)verbale communicatie van de ouders.  

Als een moeder tegen haar kind zegt: “Je bent waardeloos!” neemt een kind dit voor WAAR aan. Volwassen zijn veelal in staat om opmerkingen van anderen te weerleggen. Als je als volwassene een opmerking krijgt “Je bent waardeloos” kun je nog terugvallen op allerlei situaties waaruit blijkt dat dit niet waar is. Dat de persoon die dit zegt zelf de nodige problemen heeft. Of dat de omstandigheden ervoor zorgden dat de ander niet wist wat hij zei. 

Een kind op die leeftijd heeft nog geen referentiekader om zo’n opmerking te weerleggen. Het kind zal redeneren: “Als mamma het zegt, dan zal het wel waar zijn.” Er is op dat moment een overtuiging ontstaan. Helaas is dit praktijk van alledag. Ga maar na voor jezelf of mensen in je omgeving. Nog niet overtuigd? Zet televisieprogramma’s aan als de “Opvoedpolitie” en je hoort dit soort opmerkingen van ouders regelmatig langskomen.

  • Man, 46 jaar: “Ik ben opgegroeid met de gedachte dat ik niet belangrijk ben. Mijn vader was nooit thuis en mijn moeder was druk met het opvoeden met mijn jongere broertjes en zusjes. Ik was de oudste en behoorde alles te weten en te doen, moest meehelpen met de opvoeding. Wat ik dacht of vond dat was niet belangrijk. Het werk moest gedaan worden en dat stond voorop.”
  • Vrouw, 34 jaar: “Ik doe het nooit goed bij mijn moeder. Iedereen in haar omgeving prijst ze de hemel in. Behalve mij. Dat was vroeger al zo. Het was nooit goed genoeg voor mijn moeder. Ik was nooit goed genoeg. Wat ik ook probeerde, zij wist er altijd wel iets op aan te merken.” 

Vanaf het moment dat er een overtuiging is ontstaan, gaat er een psychologisch proces in werking treden genaamd “confirmation bias”: alle informatie uit situaties, mensen en ervaringen worden zo gefiltered dat het de overtuing ondersteunt. Gevolg: de overtuiging die in het verleden is ontstaan wordt waarheid in het heden.

  • Vrouw, 48 jaar: ik ben opgegroeid met de gedachte “ik ben het niet waard”. Keer op keer kreeg ik dit te horen van mijn moeder. Gevolg was dat ik altijd weinig zelfvertrouwen heb gehad. Ik had weinig vrienden, was vaak alleen en voelde me ongelukkig. Dit uitte zich in mijn latere relaties met mannen. Ik trok altijd de verkeerde mannen aan. Mannen die mij fysiek en emotioneel mishandelden. Toen ik ging inzien dat ik wel gelijk wat waard was en er toe deed, veranderde mijn keuze voor mannen ook direct.

In een NLP Practitioner opleiding leer je om beperkende overtuitingen te identificeren en te veranderen.

VERANDEREN VAN BEPERKENDE OVERTUIGINGEN:
Wat we veelal niet beseffen is dat beperkende overtuigingen die zijn ontstaan in het verleden niet meer kloppen. Ze komen niet overeen met de persoon die je wilt zijn. En wellicht kun je dat verstandelijk wel begrijpen, maar voel je de emoties van die overtuiging nog steeds in je lichaam. Ik gaf op de lagere school een keer een spreekbeurt. Hopeloos mis ging dit. 

Ik wist niet meer wat ik wilde zeggen. Ik ging stotteren, klasgenoten begonnen te lachen en ik werd vuurrood. Na die ene keer had ik de overtuiging “Ik kan geen spreekbeurten of presentaties houden.” Dit terwijl ik inmiddels opgegroeid was, allerlei communicatieve vaardigheden had aangeleerd en vol zelfvertrouwen zat. En toch: elke keer als ik een presentatie moest houden dan ging het mis. Mijn overtuiging zat nog steeds in de weg en weerhield me in allerlei aspecten van mijn leven. Totdat ik erachter kwam dat ik mijn overtuigingen kon veranderen.

Overtuigingen: bovenal mentale constructies
Overtuigingen zijn niets anders dan mentale constructies. Mentale associaties die we hebben gelegd met onszelf, anderen of situaties. Laat ik uitleggen wat ik hiermee bedoel. Als ik het onderwerp aansnijd van “sport” dan kan ik 10 mensen opzoeken die sport verschikkelijk vinden. Ik kan ook 10 mensen vinden die sport helemaal geweldig vinden. 

Het zegt dus niets over sport, maar alles over de mentale constructie die wij hebben gemaakt ten aanzien van sport. Onze mening over sport wordt gecreerd door ervaringen uit het verleden: de opvoeding die je hebt gehad, rolmodellen uit je omgeving of gebeurtenissen die je hebben geraakt. Het goede nieuws van dit alles is dat het mentale constructies zijn en we ze dus kunnen veranderen. We moeten alleen weten hoe. NLP is gespecialiseerd in juist dit onderwerp: technieken om onze mentale contructies te veranderen. 

Melding: cookies

Wij en derden, die zich (deels) buiten de EU bevinden, maken gebruik van cookies, om de effectiviteit van advertenties te registreren en te optimaliseren, om onze website te verbeteren, om de website naar behoren te laten werken, om gepersonaliseerde advertenties te tonen op onze websites, en om het verkeer op de website te analyseren. Door op akkoord te klikken, geef je toestemming voor het plaatsen van alle cookies zoals omschreven in onze privacyverklaring.

Cookie instellingen Cookies accepteren