Wat is Mindfulness? Het is Meditatie Light


Mindfulness is populair bij een breed publiek. Je kunt moderne tijdschriften niet openslaan, of je komt het woord tegen. Niet voor niets, want de voordelen zijn eindeloos. Het kan worden gebruikt om psychologische problemen op te lossen, zoals angst, boosheid, gevoelens van schuld of schaamte. Daarnaast wordt het ingezet door mensen die geen specifieke problemen hebbend, maar meer balans willen ervaren in het leven of willen genieten van het leven. Om mindfulness te beoefenen heb je geen uitgebreide opleiding of ervaring voor nodig. Iedereen kan het en in essentie is het eenvoudig: met volle aandacht zijn in het hier-en-nu. Eenvoudig, maar bijzonder moeilijk tegelijkertijd. Dit blog gaat over hoe je mindfulness kan toepassen in je dagelijkse leven. Het vertelt je dat niet moet blijven hangen in het verleden, met als gevolg dat je je depressief, passieloos of moe voelt. Het vertelt je ook dat je niet toevlucht moet nemen naar de toekomst, met als gevolg dat je je angstig en teleurgesteld voelt. Maar dat je mag leven in het hier-en-nu en daardoor volledig kan genieten van alles wat het leven je biedt. Mindfulness training biedt je praktische oefeningen om mindfulness toe te passen in je dagelijkse leven.


Sandra heeft stress

Sandra was al jaren bezig om haar hoofd boven het water te houden op het werk. Ze was aangenomen als administratief medewerkster, met een overzichtelijk takenpakket en beperkte verantwoordelijkheid. Daar voelde ze zich prima bij. Met haar twee opgroeiende kinderen en haar veeleisende partner kon ze de functie net aan. Helaas bleef het niet zo. Het bedrijf was in een aantal jaren na haar aantreden flink gegroeid en was inmiddels één van de grootste adviesbureaus in de regio geworden. Terwijl zij nog steeds op dezelfde plek zat, was haar takenpakket in de loop van die jaren ook flink toegenomen. Er waren allerlei taken bijgekomen zonder dat dit met haar was besproken. Er werd van Sandra verwacht dat ze nieuwe medewerkers ging trainen, werkoverleg ging begeleiden en het reilen en zeilen op kantoor ging regelen. Ongemerkt was haar functie veranderd van administratief medewerker naar senior officemanager.  


Ongemerkt sluipt de stress in je leven

Dat terwijl ze altijd verre was gebleven van veranderingen en was ze altijd al blij om geen presentaties te moeten geven en managementtaken te moeten uitvoeren. Ze had het gevoel dat ze volledig van zichzelf, haar “ware ik”, was verwijderd. Hier had ze niet voor gekozen. En nu was er geen weg meer terug. Te veel mensen waren afhankelijk van haar en rekenden op haar. Haar stressniveau was op dit moment dat ze allerlei lichamelijke klachten kreeg, zoals hoofdpijn en maagklachten. Om het minste geringste was ze geïrriteerd, verdrietig of overstuur. Haar emotionele emmer liep zo vaak vol dat ze er aan gewend was geraakt en ervan overtuigd was geraakt dat er niets meer aan te doen was.  Dit ging al jaren zo. Ze had op aanraden van vriendinnen wel het een en ander geprobeerd om er beter mee om te gaan. Zo had ze een sessies gehad met een cognitieve gedragspsycholoog, had ze yogalessen genomen en boekte ze een keer in het jaar een weekendje weg. Maar het leek allemaal niet te helpen. Ze was teleurgesteld en het voelde voor haar alsof ze verslagen was. Totdat ze van een vriendin hoorde van mindfulness. 


Mindfulness bij een coach

Ze belde me op en legde haar situatie uit. Ik besloot haar uit te nodigen voor een coaching sessie om te zien of ik haar kon helpen de stress in haar leven te verminderen. Ze kwam bij mij op kantoor met een -op een eerste gezicht- vrolijke houding. Toch bespeurde ik in haar een emotionele en fysieke vermoeidheid. Ik vroeg haar om terug te gaan naar een situatie waarin ze veel stress in haar lichaam voelde. Alsof dat een gemakkelijk verzoek was, deed ze keurig wat ik haar vroeg en kon haar haar hele lichaam zien dat ze de stress opnieuw aan het ervaren was. Ik vroeg haar: “op een schaal van 1 tot 10…waarbij 1 totaal geen stress betekent en 10 maximale stress, hoe voelt de stress nu aan in je lichaam?” Sandra begon haar lichaam te voelen en kwam zei: “oh, zeker een 8 of een 9 denk ik.” Ik vroeg haar vervolgens om met haar aandacht naar haar ademhaling te gaan. Dat deed ze, maar al snel raakte ze geïrriteerd: “Ja, nou dat werkt niet. Iedere keer als ik dat doe dan ben ik afgeleid en zit ik weer te denken aan die achterlijke collega die mij zo boos maakte gisteren.” “Uitstekend!” zei ik haar en gaf haar een volgende instructie: “Heel goed, en iedere keer als je merkt dat je weer teruggaat in je hoofd, naar je gedachten, zodra je je daar bewust van bent, ga je weer met je aandacht naar je ademhaling.” Dit ging een aantal keren heen en weer totdat ze er meer gemak in kreeg: “Hoe vaker ik dit doe, hoe rustiger het lijkt te worden. Dit is heel apart!” Na 45 minuten was er volledige rust in haar hoofd. We waren er nog niet, maar het begin was er. Nu was de uitdaging om de oude gewoontes in haar leven te vervangen voor nieuwe, meer rustgevende patronen.


De 3 ingrediënten van mindfulness

Mindfulness is niet iets wat we (alleen maar) op een meditatiekussen doen. Het echte werk van mindfulness begint in het dagelijkse leven. Genieten van hetgeen er nu is. In staat zijn om de automatische piloot even stil te zetten en bewust te leven. Een automatische piloot geniet niet. Die doet wat ‘ie doet om bij de eindbestemming aan te komen. Maar het echte leven is niet zo makkelijk als dat. Er is geen eindbestemming. Het leven is het leven. Kinderen zijn goed in het genieten van het moment. Onze dochter Aimy kan uren genieten van een bloemetje of een beestje op de straat. Nieuwsgierig en open kan ze volop genieten van zoiets eenvoudigs. Volwassenen verliezen deze gemoedstoestand naarmate ze ouder worden. Dingen worden al snel saai en “bekend”. Kinderen kunnen een tekenfilm tientallen malen zien en elke keer weer zien we iets anders. Voor volwassenen is iets een keer gezien of gedaan al snel bekend en dus niet meer interessant. Voortdurend zijn we bezig om vernieuwing op te zoeken, nieuwe plaatsen te ontdekken en al dan niet spannende activiteiten te ondernemen. Mindfulness gaat over het bewust leven van wat er is, in het hier en nu, zonder oordeel. Laten we eens hierop inzoomen.


Ingrediënt 1: bewust worden van onze automatische piloot

Een belangrijk onderdeel van mindfulness is bewust en “doelgericht” richten van de aandacht. Bewust worden van onze automatische piloot. Boeddhisten noemen het ook wel “wakker” worden, ontwaken uit de droom waarin we leven. Ga maar na hoe vaak je de automatische piloot hebt aanstaan. Hoe vaak je momenten, minuten, uren, dagen, jaren voorbij laat gaan zonder dat je je er bewust van was. We zeggen dan dat de dag of week voorbij is gevlogen. We hebben allerlei activiteiten ondernomen, zonder dat we er “echt” waren.  Mindfulness gaat over bewust worden van onbewuste processen. Ontdekken wat jij doet wanneer je bijvoorbeeld negatief tegen jezelf praat. Of wanneer je je zenuwachtig maakt als je een sollicitatiegesprek hebt of wanneer je je in groepen begeeft. Mindfulness geeft je de mogelijkheid om naar jezelf te kijken en erachter te komen hoe je denkt, wat je mentaal doet om je op een bepaalde manier te voelen en hoe je je gedraagt in situaties waarin je je anders zou willen opstellen. Om zodoende bewust te worden van je automatische piloot en zodoende meer ruimte te creëren. Meer ruimte betekent meer keuzevrijheid in je denken, doen en voelen. 


“Het wonder zit in het hier-en-nu.”

Osho


Ingrediënt 2: hier-en-nu.

Aanwezig zijn in het hier-en-nu wil zeggen dat je in het heden bent, niet in het verleden, niet in de toekomst. Het verleden is geweest en hoeft geen enkele invloed te hebben op hoe je je nu voelt, wat je nu denkt en wat je nu doet. Ieder moment aanwezig kunnen zijn. Volledig kunnen opgaan in de ervaring zoals die nu bestaat. Het gevoel kennen we allemaal, ook al besteden we 99% van onze tijd in het verleden of de toekomst. Het is het gevoel als we volledig opgaan in waar we op dat moment mee bezig zijn. Het zijn de zogeheten “flow” momenten, waarin we gevoel van tijd volledig verliezen. Eén van de wijze lessen van Boeddha was dat het geheim van een gezond lichaam en geest is om niet te rouwen om het verleden en geen zorgen te maken over de toekomst,  maar om volledig in het hier en nu te zijn. Eerlijk, open en wijs. Alles wat gebeurt, gebeurt in het hier en nu. Alles wat er mogelijkerwijs kan gaan gebeuren, kan alleen maar in het hier en nu gebeuren. Er is niets anders dan het hier en nu. Alleen in onze eigen verbeelding. Wanneer we gaan fantaseren over mogelijke problemen. Of wanneer we ervaringen opnieuw is ons hoofd -het heden- laten afspelen. De enige realiteit die bestaat is het hier en nu. Niets anders. Verleden en toekomst zijn slechts mentale constructen in ons hoofd. Mentale verzinsels als je het makkelijker wilt zeggen. Verleden is wanneer we in ons hoofd mentale beelden zien van gebeurtenissen die al dan niet hebben plaatsgevonden. De toekomst is wanneer we mentale beelden zien van gebeurtenissen die nog niet hebben plaatsgevonden. Verleden en toekomst zijn mentale constructies. Activiteiten die we in ons hoofd laten bestaan, maar in werkelijkheid niet bestaan. Het enige wat realiteit is is wat er nu gebeurt.



“Drink je thee langzaam en eerbiedig, langzaam, gelijkmatig, zonder je te haasten naar de toekomst. Leef in het huidige moment. Alleen dit moment is leven.”

Thich Nhat Hanh


Ingrediënt 3: Zonder oordeel.

Feitelijk betekent oordelen dat we een vergelijking maken tussen “wat is” en “wat het zou moeten zijn”. Je bent ontevreden met de werkelijkheid zoals deze zich nu aandient en hebt de wens dat de werkelijkheid is zoals jij die graag ziet. Dit uit zich op allerlei manieren. Iemand zegt iets en die zou eigenlijk iets anders moeten zeggen. Je hebt een bepaalde emotie en je wilt eigenlijk een andere emotie. Iemand doet iets en je wilt dat hij of zij eigenlijk iets anders doet. Ontevredenheid met de huidige realiteit is aan de orde van de dag. Voortdurend kun je gesprekken horen waarin er ontevredenheid met de realiteit wordt geuit. Met allerlei negatieve emoties als gevolg. Ontevredenheid leidt uiteindelijk tot emoties als boosheid, verdriet, angst, jaloezie en irritatie. Om maar wat emoties te noemen. Ontevredenheid en het palet aan emoties die daaruit voortkomen is dus een “strategie”, een mentaal programma dat je aan kunt zetten en zo zijn “ding” kan laten doen. De ingrediënten zijn eenvoudig: neem de realiteit en combineer dit met de wens hoe het zou moeten zijn. Fantaseer flink over het gewenste alternatief, maak het beeld aantrekkelijk en groot. Zie vervolgens de realiteit en zoom in op de aspecten die niet gelijk zijn aan de gewenste situatie. Doe dit een aantal keren en je bent gegarandeerd ontevreden. Doe dit vaak genoeg en er ontstaan allerlei emoties die bovenop de ontevredenheid wordt gestapeld.


In ons hoofd en uit ons lichaam

Mindfulness is erop gericht om volledig in het heden te kunnen zijn. Zonder oordeel, zonder verwachtingen. Om dit te kunnen doen moeten we uit ons hoofd komen. Uit het hoofd waar allerlei mentale constructies huisvesten die we verleden of toekomst noemen. Wanneer we uit ons hoofd zijn kunnen we alleen nog maar in het hier en nu zijn. Er is geen andere mogelijkheid. Nu lijkt mindfulness eenvoudig: gewoon leven in het hier en nu, met openheid en zonder oordeel. Toch besteden we 80% van onze tijd aan het leven in de toekomst of in het verleden.  Ga maar na. Wat doe je als je in gedachten bent? Grote kans dat je bijvoorbeeld over een situatie of gebeurtenis van vandaag, gisteren, vorige week of zelfs maanden of jaren geleden aan het nadenken bent. Of, wanneer je met je hoofd in de toekomst zit, je bent aan het bedenken wat je gaat eten, wie je gaat zien vandaag of wat je gaat doen. Of morgen, volgende week of over een aantal maanden.  We zijn voortdurend allerlei films aan het afspelen van gebeurtenis die al hebben plaatsgevonden of die nog moeten plaatsvinden. Ruzies, meningsverschillen, plannen, mensen, activiteiten, het zijn allemaal zaken die in het verleden of de toekomst liggen. Stress, je zorgen maken, boos worden of verdrietig zijn, het zijn de gevolgen van ons brein dat niet in het hier-en-nu is.  Je kunt het vergelijken met een pendel of slinger. Voortdurend aan het zwaaien van de ene kant, het verleden, naar de andere kant, de toekomst. Maar zelden komt het precies in het midden, het hier en nu. Onze geest haalt ons voortdurend uit het heden en naar verleden of toekomst. En dan begint de stress, de zorgen, de angst, de boosheid en het verdriet. Dan beginnen de gedachten over wat er kan gebeuren, wat er zou moeten gebeuren of wat er is gebeurd. Met mindfulness zijn we in staat om terug te komen naar het hier en nu, een plek waar er volledige rust en balans is. Waar alles goed is, zonder behoefte aan meer of minder, of anders.


Effecten van mindfulness training

Mindfulness is al eeuwen oud, afkomstig uit het Boeddhisme en staat voor vriendelijk, liefdevol en opmerkzaam kunnen gewaarworden, met openheid, nieuwsgierigheid en zonder oordeel. Het aantal onderzoeken naar de effecten van processen van mindfulness is de laatste decennia enorm gegroeid, van een paar onderzoeken 20 jaar geleden (Randomized Clinical Trials, de gouden standaard in wetenschappelijk onderzoek) naar enkele duizenden anno 2015. Kortom, er wordt volop wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de voordelen en resultaten van mindfulness op psychologisch en lichamelijk functioneren, waaruit onder andere het volgende blijkt:

•          verbeterde reactievermogen en concentratie

•          toenemend empathisch vermogen

•          afnemende kans op burn-out

•          versterken van het immuunsysteem

•          significante afname van angst- en depressie

•          gunstige effecten voor mensen met verslaving (alcohol, drugs, eetstoornissen)

•          afname chronische pijn (waaronder rugklachten, fibromyalgie)

•          verbetering van algehele levenskwaliteit bij kankerpatiënten

•          betere emotieregulatie

Mindfulness loont dus. Het beïnvloedt je psychologische functioneren, maar ook je fysieke gezondheid en algehele levensvreugde. In een mindfulness training leer je mindfulness van binnenuit kennen en toepassen in je dagelijkse leven. De standaardopleiding hiervoor is de 8 - weekse Mindfulness Based Stress Reduction. Dit is een praktische training, ontwikkeld door de grondlegger van de moderne mindfulness, Jon Kabat Zinn. In 8 weken leer je online door middel van videomateriaal, oefeningen en het delen van ervaringen met andere deelnemers om meer rust in je hoofd te ervaren, omgaan met stress, zorgen en angst en meer te genieten van het hier en nu. 

blog sidebar Magnet

Vincent van der Burg

Mindfulness, NLP trainer

Vincent is inspirerend, passievol en provocatief. Oprichter van UNLP. Vanaf zijn 15e jaar bezig met NLP en uitgegroeid tot een deskundige op het gebied van o.a. NLP en mindfulness. Zijn passie is het ontdekken en ontwikkelen van nieuwe trends op het gebied van persoonlijke ontwikkeling. Vincent is NLP ontwikkelaar, auteur en trainer. 

Profiel bekijken

blog sidebar Magnet