Het idee dat we met het gebruik van een eenvoudige techniek een fobie kunnen oplossen, zelfvertrouwen kunnen vergroten of zelfs een zwaar trauma kunnen laten verdwijnen, is (bijna) ondenkbaar. Toch is dit de dagelijkse praktijk wanneer je naar optredens kijkt van mensen als Tony Robbins en Richard Bandler. In een paar minuten laten ze, als mentale goochelaars, angsten verdwijnen. Ze veranderen verlegen meisjes in zelfverzekerde dames en slordige studenten in jongeren met een groot potentieel! Ze motiveren en inspireren, dagen je uit en zetten je wereldmodel op z’n kop.

Is de kracht van NLP een illusie? Of werken NLP technieken echt?


NLP, weerstand tegen verandering

Terwijl mensen als Robbins en Bandler in staat zijn geweest bizarre resultaten teweeg te brengen, zijn er talloze sceptici. Sommigen hebben NLP ‘geprobeerd’ en kwamen tot de conclusie dat het niet werkt. Anderen zien of horen NLP van een afstand en geloven niet dat verandering zo snel plaats kan vinden en wuiven het weg.

Als NLP werkelijk zo krachtig is, waarom staat dan niet iedereen te juichen en te popelen om de technieken te gebruiken? Er is (wetenschappelijk) bewijs volop aanwezig, inclusief talloze persoonlijke verhalen van mensen die NLP technieken hebben ingezet en toch wordt NLP door misschien 1% van de algehele bevolking regelmatig ingezet.

We laten enkele factoren die hier een rol spelen de revue passeren: 

  1. fixatie van paradigma
  2. angst voor de gevolgen
  3. irrationele logica
  4. verzakt in alledaagse beslommeringen

Fixatie van paradigma

Een paradigma is een verzameling van regels, ideeën, waarden en overtuigingen. Logisch gezien zou een paradigma slechts ‘tijdelijk’ moeten zijn. Een voorlopige verzameling van aannames die van kracht is totdat het tegendeel wordt aangetoond. Ware het niet dat ons wereldmodel een eigen leven gaat leiden. Eenmaal ontstaan gaat het zichzelf met man en macht beschermen en verdedigen. En zet het hiervoor rationele en irrationele middelen in.  Freud noemde deze middelen afweermechanismen. Deze worden dagelijks, bewust en onbewust ingezet. Bekende afweermechanismen als ontkenning, rationalisatie, humor en minder bekende als sublimatie, verplaatsing, dissociatie en identificatie.

De vraag is echter nog steeds: ‘Waarom wordt het wereldmodel zo verdedigd? Waarom staat ons systeem niet meer open voor verandering? En wat heeft dit te maken met NLP?’

Angst voor de gevolgen

Hoe gek het ook wellicht klinkt, onze angst, beperkende overtuiging, laag zelfvertrouwen en/of depressie levert ons ook veel op. Het geeft ons – gewild of niet – rust, (h)erkenning, bekendheid en vertrouwen. Soms is het veiliger om te praten (lees: klagen) over onze problemen dan er daadwerkelijk iets aan te veranderen. Al worden ze ingepakt in kadopapier en gratis aangeboden, technieken als NLP om verandering teweeg te brengen worden eenvoudigweg ontkent, niet (h)erkent of vermeden.

Irrationele logica

Van oudsher – evolutionair gezien – zijn we gebouwd om patronen te zien, systematiek in chaos te ontdekken en verbanden te leggen. Van daaruit stellen we regels op om om te gaan met de alledaagse uitdagingen waarmee we worden geconfronteerd.

Een zo’n regel is: ‘als we 20 jaar lang last hebben gehad van een trauma, dan kost het minstens 20 jaar om er vanaf te komen. Het oplossen van iets waar we zo lang mee hebben gelopen en wat ons zoveel last heeft bezorgd, in 30 minuten of zelfs 1 of 2 jaar, is onmogelijk’.

Een 2e regel: ‘het vergroten van mijn zelfvertrouwen, iets wat zo’n invloed heeft op mijn leven en in uiteenlopende facetten, kan niet worden vergroot vanuit de luie stoel door het doen van wat eenvoudige, mentale technieken’.

Het zijn deze irrationele regels die zorgen voor een ‘status quo’, een behoud van de situatie zoals die is.

Verzakt in alledaagse beslommeringen

Vroeger – in de tijd van de Griekse filosofie – was contemplatie, nadenken over jezelf en anderen, alleen weggelegd voor welgestelde filosofen. De rest van de bevolking moest hard werken om de kost te verdienen en huur of pacht te betalen. Vandaag de dag is er in essentie niet veel veranderd. Onze agenda zit boordevol en ons hoofd is een ‘monkey mind’. Persoonlijke ontwikkeling en groei schiet er voor de meeste mensen bij in.

Deze mentale mechanismen van angst voor de gevolgen, een irrationele logica en een verkeerde focus, zorgen er voor dat het wereldmodel is dichtgetimmerd. Er kan niets of niemand in. Dat is, hetgeen past in de huidige overtuigingen en waarden wordt keurig geassimileerd. Alles wat afwijkt en buiten de huidige overtuigingen valt of er mee in conflict is, wordt niet opgemerkt, ontkent, brutaal weggeschopt of vriendelijk weggelachen.

Eerder stelde ik de vraag: ‘Werkt NLP?’. Het anwoord is: ‘Ja!’. De beperking – zoals bij zoveel in het leven – zit ‘m in de mens zelf. Van de grondlegger van de psychologie William James tot en met de grondlegger van het Boeddhisme, Siddharta Gautama, waren ze het erover eens: ‘Geloof dat je iets kan of niet kan. In beide gevallen heb je gelijk!’. De mens is van nature niet voor 1 gat te vangen. Overtuigingen veranderen kan soms langdurig zijn, veel moeite en energie kosten. En het kan in een oogopslag gebeuren. Letterlijk. Het beste bewijs is altijd nog door het zelf te zien, te voelen en te ervaren. Of, volgens een oud Egyptisch gezegde: ‘The proof of the pudding is in the eating’. Proef het en je weet het!

Dr. Vincent van der Burg is medeoprichter van UNLP – Instituut voor Persoonlijke Ontwikkeling en Communicatie. UNLP is een toonaangevend instituut en verzorgt opleidingen en trainingen op het gebied van NLP, familieopstellingen en coaching. Wil jij meer weten wat NLP voor jou kan betekenen?  Neem gerust contact met ons op. Wij maken graag kennis met jou tijdens een kennismakingsgesprek en beantwoorden al jouw vragen.