Mindfulness en burnout


Ik krijg een beetje de kriebels van deze twee woorden, jij ook?

Velen zijn lekker mindful bezig en bijna iedereen zit in een (bijna) burnout. Het lijkt wel of de laatste groep er trots op is. Lekker tijdens een borrel vertellen dat je op de rand van een burnout zit. Ik kan je vertellen, je wilt niet echt een burnout hebben. En totaal mindful zijn is nu ook lastig. Je moet toch een keer na gaan denken wat je gaat eten. Of wanneer je je vakantie gaat plannen. Dat wil je werkgever toch wel weten.

Burnout en mindful, wat bedoel je daar dan mee?

Sabine, leerkracht op een basisschool, komt met betraande ogen in mijn praktijk. Ze dacht na de schoolvakantie wel weer te gaan werken. Maar ze kan het niet. Ze heeft 6 weken zitten stressen om weer te moeten beginnen. Want net voor de vakantie heeft ze de knoop doorgehakt. Na een jaar van drukte, veel moeten, zich aanpassen, heeft ze voor zichzelf gekozen. Ze is daar niet trots op, want eigenlijk wilde ze al eerder stoppen.

Ze is hard voor zichzelf. Ze had zelf aan de bel moeten trekken. Dus nu kan ze moeilijk vertrouwen op zichzelf.

Wat als ze weer helemaal instort en het niet aan kan? Ze is ook boos op de anderen.

De directeur had het toch moeten zien? Al een paar keer heeft ze een gesprek met hem gehad. Maar ja, hij heeft haar niet naar huis gestuurd.

Ze wil eens even een goed gesprek met haar baas. Ze wil dat hij zijn excuses gaat aanbieden. Want zij is ziek geworden. Ze wil dat ze meer controle krijgt over haar leven. En de ARBO is ook al zo’n eikel want die wilt dat ze meteen gaat werken. Nou daar krijgt ze het al Spaans benauwd van. Dus nee, ze gaat echt nog lang niet werken.

Ze kijkt me boos aan. Ik lach vriendelijk naar haar. Ik leun al achteruit in mijn stoel. Ik ben ontspannen van binnen. Ik adem langzaam in en uit. Ik wacht in stilte. Ze leunt achterover in de stoel en kijkt naar haar handen. Haar ademhaling kruipt van boven naar haar buik. Rustig geeft ze zich over aan het moment.

“Hoe is het nu op dit moment? Hoe voelt je lichaam nu”, vraag ik haar. Ze lacht en zonder woorden begint ze te voelen hoe het is. Ze voelt spanning wegebben, ze voelt de warmte van de stoel, haar handen op haar schoot. Ik vraag haar te focussen op haar ademhaling die vanzelf gaat; op en neer, op en neer. “Oh, zegt ze, dit voelt fijn. Dit had ik even nodig”.

Ik glimlach weer naar haar terwijl ook ik op mijn ademhaling let. Ik focus op mijn borstkas en mijn buik. Ik doe samen met haar een oefening. Ik richt mijn blik op één punt op de muur terwijl ik door blijf ademen. Mijn zichtveld maak ik breder en ik kijk naar zover mogelijk naar rechts en links. Terwijl ik naar dat punt op de muur staar. Dat zorgt er voor dat ik geen gedachten heb die mijn koers kunnen bepalen. En als die er wel zijn, keer ik liefdevol weer terug naar dat punt op de muur.

En zo zitten we samen 10 minuten lang in stilte.

Tja, dat had ze al heel lang niet gekend, die stilte, die rust. Heerlijk in het nu in plaats van zich druk maken om wat er is gebeurd. Of wat er nog gaat gebeuren.

Burnout, stress, overspannen, geef het naam.

Ik weet niet of Sabine een “officiële burnout” heeft, dat maakt me ook niet uit. Ik ga daar niet over. Feit is dat ze zich richt op al het negatieve dat haar overkomen is. Waarin ze hard is voor zichzelf en anderen. Ze heeft de afgelopen maanden met iedereen het over zichzelf gehad. Ze is geconfronteerd met onbegrip, het niet kunnen en haar eigen kritische stem. Ze heeft haar lichaam op spanning

gevoeld en ze kwam er niet uit. De focus, haar lichaam en alles wat ze tegen zichzelf zei, was negatief. Een jaar geleden heeft ze onbewust het besluit genomen dat haar werk niet meer verliep zoals het hoorde. En daar is ze ‘bewijs’ voor gaan vinden. Natuurlijk, waar je je op focust dat zie je dan ook gebeuren. Op een één of andere manier heeft haar dat verlamd van zelf beslissingen durven te nemen. Zelf weer aan het roer te gaan staan. En het werd van kwaad tot erger. Haar taalgebruik begon negatiever te klinken. Van ‘druk op school’ ging het naar ‘belachelijk al die overuren’. Van ‘even minder energie’ naar ‘totaal gebroken en afgemat’.

Mindful, in het nu, bewustwording?

Hoe jij je voelt wordt bepaald door drie krachten, zoals hierboven beschreven: Focus, Fysiek en Taal. Deze drie krachten zijn van groot belang of je lekker in je vel zit. Sabine heeft al langere tijd een zeer negatief gevoel. Samen gaan we werken aan de bewustwording van deze drie krachten. En bewustwording zorgt er al voor dat je in het nu gaat zitten. Je wordt je bewust van je gedrag op dat moment. Je observeert jezelf van een afstandje, zonder oordeel kijk je naar jezelf. En je gaat als een observator alle drie deze aspecten na. Wat is mijn focus? Hoe is mijn lichaam als ik zo negatief doe? Welke zinnen zeg ik steeds tegen mezelf? Zodra je bewust bent van je gevoel en wat het met je doet kan je het veranderen. En dat gaat heel simpel: verander je houding/lichaam en je verandert alles.

Sabine zag, voelde en nam mijn rust waar. Meteen ging ze achteroverleunen. Ze paste zich aan aan mijn ademhaling. Samen zijn we ons gaan richten op onze ademhaling. Van gehaast en hoog naar rustig en laag. Heel langzaam, heel vriendelijk en mild. En binnen een minuut voelde ze zichzelf anders. Rustig, relaxed, in het nu. Mindful als je dat zo wilt noemen.

Noemt Sabine het ook burnout en mindfulness?

Sabine is naar een borrel gegaan. Ze heeft daar inderdaad verteld dat ze dacht een burnout te hebben. Ze was er overigens helemaal niet trots op. Ze voelde zich ellendig. Maar ze wist ook eigenlijk niet goed wat burnout precies inhield. Maar dat ze zich niet goed voelde was duidelijk. Maar ja, iedereen gebruikte het woord. Zelf dacht ze dat ze misschien een beetje overspannen was. Haar liefdevolle vriendinnen, die experts waren in het groter maken van zaken, gaven aan dat het absoluut een burnout was. Dat ze vooral een mindfulness training moest gaan doen. Dat zou helpen. Maar Sabine wist ook daar te weinig van af. Ze wilde gewoon meer in het nu zijn. Een wat rustiger vaarwater komen.

Ze wilde gewoon zijn. En of dat mindful is, ach wat maakt het uit.

Mindfulness heeft voor mij met ‘in het nu zijn’ te maken. Met je ademhaling, je lichaam en focus. En zeker ook met de taal die je spreekt. Het is een fijn gevoel, al zeg ik het zelf. Ik heb het met yoga, in de natuur wandelen, mijn stappen tellen en gewoon met mijn kinderen een kralenplankje vullen.

Probeer het eens. Als het je zelf niet lukt om uit die negatieve impasse te komen, begin dan eerst met je te richten op je ademhaling. Je ademhaling is er altijd voor je.