De keuze voor het schrijven van een boekrecensie over dit boek
‘Het ABC van NLP' is voortgekomen uit een behoefte van mensen
uit mijn omgeving om meer te weten te komen over NLP. Sinds
ik met NLP begonnen ben en hierover vertel, raken steeds meer mensen geïnteresseerd. Dit boekje ziet er uitnodigend uit om even door te lezen
om te checken of je interesse in NLP ver genoeg gaat om jezelf er meer
in te gaan verdiepen. Nu wilde ik weten of de inhoud ook aan te raden is,
van hieruit heb ik voor dit boek gekozen.
Het boek begint met het geven van achtergrond informatie over de schrijvers en het ontstaan van het boek.
Hoofdstuk 1. Wat is NLP
Het eerste hoofdstuk legt uit wat NLP inhoudt en geeft de definitie: ‘De studie van de structuur van de subjectieve (= individuele) ervaring'. Deze kennismaking met NLP kan naar mijn mening lezers afschrikken door de terminologie die gehanteerd wordt. Zelf geven de schrijvers op een gegeven moment ook aan, dat de beschrijving van NLP erg theoretisch is, terwijl het een praktische methode is. Het is wel mogelijk dat de lezer tegen die tijd allang is afgehaakt.
De grondleggers van NLP hebben in de jaren 60 de basis voor NLP gelegd. Dit waren Richard Bandler (Gestalttherapeut) en John Grinder (hoogleraar in de linguïstiek). Zij waren geïnteresseerd in wat het verschil maakte tussen succesvolle therapeuten en minder succesvolle. Om dit te onderzoeken hebben zij het gedrag, de manier van werken, praten, kijken en de houding van o.a. Virginia Satir (gezinstherapeut), Milton Erickson (hypnotherapeut) en Fritz Perls (vader van Gestalttherapie) in kaart gebracht om zo een model op te kunnen stellen waarmee iedereen met dezelfde kennis even succesvol als hen zou kunnen worden. NLP is dus het in kaart brengen van de (natuurlijke) handelingen van succesvolle personen en het beschikbaar maken van deze modellen voor anderen die ook succesvol willen zijn. Anders gezegd is NLP, naast het in kaart brengen van iemands unieke ideaal of doel, het bereiken van dit doel door het volgen van een praktisch pad.
Binnen NLP speelt ecologie een zeer belangrijke rol. Zal de gewenste verandering of gewenste ervaring negatieve bijverschijnselen met zich meebrengen in het grotere geheel van de leefwereld van de cliënt? Om dit punt te onderbouwen komen de schrijvers met een aantal vreemde voorbeelden, die naar mijn mening niet ter verduidelijking dienen.
De basisveronderstellingen, of ook wel basisstellingen worden opgesomd met uitzondering van: ‘als één mens tot een bepaald iets in staat is, dan is dat ook mogelijk voor ieder ander, dus ook voor jou als je dat wilt' en ‘er zijn geen fouten alleen feedback'. Er volgt een vage twee paginalange uitleg van deze twee stellingen waarin eigenlijk gezegd wordt dat je het uiterste uit jezelf moet halen en wie weet lukt het, zo niet dan heb je het in ieder geval geprobeerd.
|
Basis vooronderstellingen
|
De verwoording van de stellingen en de gekozen uitleg zorgen voor verwarring aan mijn kant. Het lijkt mij een NLP-leek niet aan te spreken.
Hoofdstuk 2. De unieke manier waarop ieder van ons de wereld beschouwt.
Als mens ontvang je langs verschillende wegen prikkels uit de buitenwereld, je ruikt, ziet, hoort, proeft, ervaart lichamelijk contact, je voelt. De indrukken worden geregistreerd, geïnterpreteerd, geclassificeerd, geïntegreerd en opgeslagen. Sommige indrukken worden meteen opgeslagen en andere komen overeen met eerdere (bewust) ervaren belevenis waardoor er een kettingreactie plaatsvindt waarbij eerder opgeslagen beelden, gevoelens, geur- en smaakervaringen en geluiden zich op het bewuste niveau manifesteren.
Die bewust en onbewuste zintuiglijke ervaringen hebben invloed op je gedrag. Ze kunnen opnieuw gerangschikt worden waardoor je gedrag ook veranderd.
Ieder mens heeft zijn eigen systeem van ervaren, verwerken en opslaan, dit noemt men modaliteiten.
Er zijn 5 hoofdmodaliteiten: visueel (zien), auditief (horen), kinesthetisch (voelen), olfactoir (ruiken) en gustatoir (proeven).
Bandler en Grinder hebben ontdekt dat oogbewegingen de dominante modaliteiten weergeven.
De richting van de ogen geeft aan hoe iemand informatie verwerkt of oproept, welke zintuigen men daar voor gebruikt.
|
Oogbewegingen Links boven: visuele constructie: visuele voorstelling maken van iets wat je nog niet gezien hebt, beeld vormen Links midden: auditieve constructie: auditief creëren, klank of samenklank is nieuw Links onder: kinesthetisch: voelen, aanraken, moties voelen Rechts boven: visuele herinnering: beeld oproepen dat reeds in het geheugen aanwezig is Rechts midden: auditieve herinnering: geluiden uit je herinnering halen Rechts onder: auditieve interne dialoog: je innerlijke stem, je stelt jezelf een vraag, controleert het antwoord etc. Vooruit staren: visuele ervaring (constructief of herinnering); visueel intern
|
De woorden die iemand gebruikt ondersteunen de oogpatronen. Maar ook de lichaamshouding, het beroep en de hobby's zijn hier vaak uit te herleiden. Door hiervan bewust te zijn en je communicatie hierop aan te passen kan het level van communiceren verhoogd worden.
Hierbij is het belangrijk om rapport (harmonieuze relatie gebaseerd op vertrouwen en betrokkenheid) te maken of te matchen (de modaliteit van de ander te spiegelen) omdat iedereen op een eigen wijze ervaart en een eigen wereldbeeld heeft. Wanneer je rapport opbouwt begin je door de ander te volgen (pacing) waarna je overgaat in leiden. Het verbreken van rapport doe je door simpelweg de pacing te verbreken, neem bv. een andere houding of stemgebruik aan.
Hoofdstuk 3. Ankeren
Ankeren is een middel om een zogenaamde geconditioneerde respons in iemand op te roepen, door het gebruik van woorden, gebaren en/of aanrakingen. Je legt een schakel tussen een (positieve) ervaring en een herhaalbaar signaal. Wanneer je het geankerde signaal activeert, dan zal de bijbehorende beleving onmiddellijk aanwezig zijn. Het geeft je de mogelijkheid om een gedrag of eigenschap die je al eerder gebruikt hebt op andere plaatsen om te zetten in situaties waarin je daar normaliter niet over beschikt terwijl je dat wel zou willen. Elke geconditioneerde respons kan veranderd worden door andere interne voorstellingen te vormen in de plaats van de bestaande, zodat bij die prikkels de nieuwe voorstellingen naar boven komen. Zintuiglijke waarnemingen verdwijnen niet, maar NLP geeft je de wetenschap, kennis, om op systematische wijze die waarneming te beïnvloeden, met als doel een bepaald gewenst resultaat (de gewenste ervaring, het doel) te bereiken.
Ankers kunnen van visuele, auditieve, kinesthetische, gustoire of olfactoire aard zijn. Meestal worden auditieve en kinesthetische ankers gebruikt.
|
Criteria:
|
Kalibreren
Om effectief bij een ander te kunnen ankeren met je kalibreren. Door te letten op veranderingen in iemands postuur, gelaatskleur, ademhaling, manier van kijken, lipbreedte, gezichtsuitdrukking etc kun je zijn of haar innerlijke gebeurtenis of belevenis achterhalen. Je ziet de verschijnselen bij spanning en zonder spanning. Wanneer je een anker geplaats hebt, moet je dus bij het activeren hiervan, de gekalibreerde uitdrukkingen zonder spanning kunnen zien. Het ankeren roept eerder beleefde succes op en helpt je om vanuit die positieve toestand de beste oplossingen te vinden voor je huidige (negatieve) omstandigheden. Hierdoor kan je in stressvolle situaties bewust gebruik maken van positieve ervaringen. Je reageert niet meer vanuit de automatische piloot met negatief gedrag.
Door ankers te integreren kun je moeilijke ervaringen uit het verleden neutraliseren of ongewenste reacties elimineren.
Hoofdstuk 4. Taal
Taal speelt een belangrijke rol bij NLP (verbaal en non-verbaal). Taal maakt het mogelijk om interne processen (zoals denken en genieten) een externe vorm te geven en uit te wisselen met anderen. Het is dus belangrijk in zelfexpressie en communicatie.
Er zijn diverse beperkingen in taal. Letten op en aanpassen van je taalgebruik kan je helpen bij alle vormen van communicatie. Een voorbeeld is het letten op de beperkingen in taal (ik houd van je maar ik kan je niet helpen je bedoelt ik houd van je en kan je nu niet helpen) of brokgrootte (keuze om informatie in grote, algemene lijnen aan te bieden of juist in kleine, gedetailleerde onderdelen).
Metamodel
Dit is een techniek om via het objectief analyseren van taalgebruik de beperkingen die een persoon intern ervaart te leren kennen en de verbinding te leggen tussen wat een persoon zegt en de ervaring die daar werkelijk aan verbonden is.
|
Metamodel
- oorzaak gevolg: Hij houdt niet van me, anders zou hij niet te laat komen - gedachtenlezen: Jan haat me
|
Hoofdstuk 5. Herkaderen
Herkaderen wordt gebruikt om de betekenis die je aan gedrag toekent te veranderen en meer keuzemogelijkheden te creëren. Door een andere betekenis aan een prikkel van buiten af te geven kan de reactie hierop ook veranderen.
Herkaderen van vorm: je gaat opzoek naar de positieve bijdrage van ongewenst gedrag en geeft een nieuwe betekenis aan het gedrag: Ik ben passief à Dan heb je waarschijnlijk weinig kans op een hartaanval
Herkaderen van omstandigheden: het aantonen dat het gedrag in een andere omgeving wel een hele positieve functie heeft: Ik ben passief à In een file wind je je niet op.
|
Herkaderen
- associatie: je inleven in een situatie zoals die hier en nu gebeurd - dissociatie: je loskoppelen van een bepaalde belevenis, afstand nemen
|
In dit laatste hoofdstuk ervaar ik de opbouw van theorie en praktijk (oefeningen) als erg onduidelijk.
Positief vind ik de oefeningetjes bij ieder onderwerp. Je kunt de gegeven informatie meteen testen.
De wisselingen van schrijver zijn verwarrend. Persoonlijke ervaringen worden aangehaald, maar het is soms niet duidelijk over wie de stukken gaan. Daarnaast is het boek niet geschreven voor coaches of trainers, maar deze worden wel in het boek aangesproken (vb. voor je cliënt, voor degene met wie je werkt).
Tevens staan er hier en daar tekstmissers, bijvoorbeeld dat een zin halverwege stopt.
Al met al is het een interessant boek om zo in aanraking te komen met NLP. De stof is qua hoeveelheid te behappen maar sluit qua inhoud niet altijd naadloos aan.
Door:
Gwendelyne Fernandez
Augustus 2009
UNLP