‘Coachen vanuit een veelzijdig perspectief’

From Coach to Awakener

Robert Dilts

 

 

 

Uitgever: Andromeda 2008

Originele uitgave: From Coach to Awakener, 2003

ISBN: 978 9055992423

Voorwoord
‘Coachen vanuit een veelzijdig perspectief ‘ is geschreven door Robert Dilts. Robert Dilts studeerde bij Bandler, Grinder, Erickson en Bateson en is co-auteur van Neuro-Linguistic Programming, Vol I, het standaardwerk over NLP dat hij samen met Bandler en Grinder schreef. Robert Dilts is een vooraanstaand onderzoeker en trainer op het gebied van NLP, schreef talloze boeken, ontwikkelde software waarin NLP gebruikt wordt en werkt met biofeedback. Dit is het tweede boek van Robert Dilts dat in het Nederlands vertaald is.

 

In dit boek schrijft Robert Dilts dat coaching het proces is waarbij mensen en teams geholpen worden op de toppen van hun kunnen te presteren. Van oudsher is coaching gericht geweest op het bereiken van verbeteringen met betrekking tot specifieke gedragsprestaties. De huidige vormen van coaching bieden mensen ondersteuning op een aantal verschillende niveaus; op het niveau van gedrag, bekwaamheden, overtuigingen, waarden, identiteit en zelfs op spiritueel niveau.

 

Deze nieuwe en meer omvattende vormen van coaching wordt in dit boek omschreven als ‘Coaching met de hoofdletter C’. De Coach met een hoofdletter C gidst mensen bij het verkennen van en leren over nieuwe omgevingen, draagt zorg voor veiligheid en ondersteuning, coacht mensen om specifieke gedragscompetenties te verbeteren, onderwijst hen nieuwe cognitieve bekwaamheden, treedt op als mentor bij het onderzoeken en versterken van bekrachtigende overtuigingen en waarden, is een sponsor voor groei op identiteitsniveau en fungeert als een ‘awakener’ bij het activeren van het bewustzijn van mensen omtrent het grotere systeem of ‘veld’.

 

Dit boek beschrijft de soorten contexten en situaties waarin de Coach met een hoofdletter C zich op een van deze rollen – zorgdrager, gids, coach, onderwijzer, mentor, sponsor, awakener – dient te concentreren en verschaft voor elk van deze rollen een specifieke gereedschapsset, zodat aan het gehele scala van activiteiten van de ‘Coach met een hoofdletter C’ vorm kan worden gegeven.

 

Ik ben er van overtuigd dat dit boek een aanvulling is voor mijn ‘palet aan kennis vaardigheden’, maar ook zeker voor andere coaches. In dit verslag neem ik u mee door de hoofdstukken van het boek van Robert Dilts ‘Coachen vanuit een veelzijdig perspectief’.

 

Inhoud

 

Inleiding  4

Hoofdstuk 1 Zorgdragen en gidsen  6

Hoofdstuk 2 Coaching  7

Hoofdstuk 3 Onderwijzen  8

Hoofdstuk 4 Mentorschap  9

Hoofdstuk 5 Sponsorschap  10

Hoofdstuk 6 Awakening  11

Nawoord  12

 

 

Inleiding

In het voorwoord schrijft Robert Dilts dat dit boek in vele opzichten als een werkboek voor coaches kan worden beschouwd. De structuur van het boek is gebaseerd op het model van de NeuroLogische Niveaus, geïnspireerd door het werk van Gregory Bateson. Het basisidee van dit model is dat er in onze levens een hiërarchie van niveaus van leren en verandering is – waarbij geldt dat elk niveau de processen relaties op het eronder gelegen niveau overstijgt maar ook omvat.

Om effectief verandering teweeg te brengen of verandering te managen op de verschillende niveaus geeft Robert Dilts aan dat er verschillende soorten ondersteuning nodig is.

 

We gidsen mensen bijvoorbeeld om over nieuwe omgevingen te leren; we coachen hen om specifieke gedragscompetenties te verbeteren; we onderwijzen hen nieuwe cognitieve bekwaamheden; we mentoren bekrachtigende overtuigingen en waarden; we sponsoren groei op identiteitsniveau en we laten het bewustzijn van de mensen omtrent het grotere systeem of ‘veld’ ontwaken.

 

Om erin te slagen gewenste uitkomsten op elk van deze niveaus te bereiken, heeft Robert Dilts in dit boek de effectieve gereedschappen en vaardigheden - die nodig zijn voor een effectieve Coach met een hoofdletter C te zijn - beschreven.

 

NLP en coaching

De technieken en methodes die in dit boek worden gepresenteerd zijn hoofdzakelijk afkomstig uit het veld van Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP). De vaardigheden en gereedschappen van NLP zijn uitzonderlijk geschikt om effectief coachen vorm te geven.

 

Terwijl de focus bij coaching ligt op WAT iemand aan het doen is en moet doen om effectief te presteren, ligt deze bij NLP en het NLP modelleerproces [1] op HOE iemand optimaal kan presteren.

Het doel van de gereedschappen en processen in dit boek is te laten zien coachen en modelleren gecombineerd kan worden om effectieve prestaties te versterken en de kwaliteit ervan te verhogen.

 

Coachen en modelleren richt zich in dit boek op verschillende niveaus van factoren (volgens het model van de NeuroLogical Levels, Dilts, 1989, 1990, 1993, 2000):

·       Omgevingsfactoren bepalen de externe kansen of beperkingen die individuen en organisaties moeten herkennen en waarop zij moeten reageren. Het waar en wanneer succes plaatsvindt.

·       Gedragsfactoren betreffen de specifieke actiestappen die genomen worden om succes te bereiken. Het wat specifiek gedaan of volbracht moet worden om te kunnen slagen.

·       Bekwaamheden betreffen de mentale plattegronden, plannen of strategieën die naar succes leiden. Geeft richting aan het hoe.

·       Overtuigingen en waarden verschaffen de bekrachtiging die specifieke bekwaamheden en acties ondersteunt of onderdrukt. Waarom een bepaald pad nemen.

·       Identiteitsfactoren hebben betrekking op het besef of gevoel dat iemand heeft van zijn of haar rol of missie. Wie een persoon zelf waarneemt te zijn.

·       Spirituele factoren hebben te maken met de visie van mensen op het grotere systeem waar ze deel van uitmaken. Voor wie of waarvoor.

Robert Dilts omschrijft in dit boek dat het de taak van een Coach met een hoofdletter C is om cliënten de benodigde ondersteuning en bescherming te bieden die hen helpt om zich succesvol te ontdekken, te groeien en zich te ontwikkelen op al deze niveaus van leren en verandering. Afhankelijk van de situatie en de behoefte kan de coach gevraagd worden ondersteuning te bieden op één of meerdere van deze niveaus of op alle niveaus.

 

Dit vereist dat hij of zij één of meerdere van de mogelijke rollen op zich neemt:

·       Zorgdragen en gidsen (omgeving)

·       Coachen (gedrag)

·       Onderwijzen (vaardigheden en bekwaamheden)

·       Mentorschap (overtuigingen en waarden)

·       Sponsorschap (identiteit)

·       Awakening (spiritueel)

 

Hieronder geef ik per hoofdstuk van het boek (per logische niveau) een samenvatting gericht op de mogelijke rollen die een coach op zich kan nemen.

 

Hoofdstuk 1 Zorgdragen en gidsen

In dit hoofdstuk begint Robert Dilts met de laag ‘omgeving’ van de logische niveaus. Onze omgeving is de externe context waarbinnen ons gedrag en onze interacties plaatsvinden. ‘Omgeving’ is dat wat we waarnemen als datgene wat ‘buiten’ onszelf is. Omgevingsfactoren bepalen de externe kansen of beperkingen die individuen en organisaties moeten herkennen en waarop zij dienen te reageren. Om een effectieve prestatie neer te kunnen zetten is het dus, naast het definiëren van de huidige toestand, ook nodig je voordeel te doen met de kansen die de omgeving je biedt en de beperkingen die de omgeving met zich meebrengt aan de orde te stellen. De beslissingen die mensen nemen en de hulpbronnen die zij hierbij inzetten zijn vaak het gevolg van de omgeving zoals zij deze ervaren of binnen welke zij aannemen te handelen.

 

Zorgdragers en gidsen helpen ons omgevingsmogelijkheden te creëren of ons voordeel te doen met de kansen die de omgeving ons biedt en helpen ons de omgevingsbeperkingen te identificeren en aan de orde te stellen.

 

Als zorgdrager creëer je een veilige en ondersteunende omgeving. Zorgdragen heeft te maken met aandacht hebben voor de externe context, ervoor zorgen dat datgene wat nodig is beschikbaar is en erop toezien dat er geen onnodige afleidingen of verstoringen van buitenaf optreden.

 

Gidsen heeft te maken met het proces waarbij je iemand (ge)leidt over het pad dat loopt van de huidige toestand naar de gewenste toestand en met het helpen van die persoon zich bewust te zijn van de belangrijke kansen en beperkingen die hij onderweg tegenkomt. Een gids helpt ook om iets te begrijpen van de achtergrond en de geschiedenis van de omgeving waarin we ons bevinden en om vertrouwd te raken met belangrijke patronen en gewoontes die van die specifieke omgeving deel uitmaken. Wanneer een coach optreedt als gids, helpt hij zijn of haar cliënten zich te oriënteren op het terrein waar zij zich op zullen begeven. De coach doet dit door richting aan te geven, tips te geven en andere kennis te verstrekken die gebaseerd is op zijn ervaring als gids.

De coach zal alleen interveniëren wanneer zich problemen voordoen of wanneer de cliënt iets specifieks nodig heeft.

 

Gereedschappen

In dit hoofdstuk worden een aantal gereedschappen omschreven die de Coach in kan zetten als zorgdrager/gids. Zo is Psychogeografie [2] een gereedschap van de zorgdrager waarmee deze de ruimtelijke en interactieve betrekkingen waarbinnen de cliënt zich bevindt, kan helpen optimaliseren. Het optreden als een beschermengel [3] is een andere hulpbron van de zorgdrager, waarbij de coach sleutelondersteuning biedt aan cliënten die zich geconfronteerd zien met hindernissen of uitdagende omgevingen met betrekking tot hun prestatie.

Het maken van plattegronden of kaarten en de processen van metafoor en intervisie zijn gereedschappen die cliënten manieren biedt om nuttige informatie en inzichten te verkrijgen over omgevingen die nieuw voor hen zijn.

Plattegronden van causale loops [4] dragen ertoe bij dat cliënten zich bewust worden van significante systemische dynamieken binnen hun omgeving en helpen hen duidelijker in te zien hoe ze hun voordeel kunnen doen met kansen en hoe ze met beperkingen kunnen omgaan.

Hoofdstuk 2 Coaching

In dit hoofdstuk gaat Robert Dilts verder met de volgende laag van de logische niveaus, namelijk dat van ‘gedrag’. Robert Dilts omschrijft dat zorgdragen en gidsen zich regelmatig ontwikkelen tot een diepgaandere vorm van coachen, die een andere soort relatie met de cliënt en een andere gereedschapsset met zich meebrengt. In vergelijking met gidsen, helpen coaches hun cliënten meer op een actieve wijze hun specifieke gedragscompetenties te ontwikkelingen.

Om een effectieve gedragsprestatie neer te zetten, is het belangrijk dat je in staat bent je bewust te zijn van de acties van je lichaam en dat je deze acties kunt coördineren terwijl je je door een specifieke omgeving beweegt. Onze gedragingen zijn de expliciete fysieke acties en reacties door middel van welke we interageren met de mensen en de omgeving om ons heen.

 

Een effectieve ‘performance coach’ observeert het gedrag van zijn cliënten zorgvuldig en geeft hen tips en begeleiding zodat zij hun gedrag in specifieke contexten en situaties kunnen verbeteren. Methodes voor coaching op prestaties maken gebruik van het tevoorschijn halen en versterken van de vermogens van mensen door middel van observatie, aanmoediging en feedback.

 

Gereedschappen

In dit hoofdstuk worden diverse gereedschappen omschreven voor de coach om in te zetten op het gedragsniveau van de cliënt.

Het vaststellen van doelen en goedgevormde uitkomsten is een basisgereedschap van de performance coach. Duidelijke doelen geven richting en focus aan alle coachingsactiviteiten en geeft antwoord op de vraag: ‘wat wil je bereiken’. In het boek heeft Robert Dilts oefenvragen geschreven die je als coach in kan zetten om tot een antwoord te komen wat de cliënt wil, waaronder ook een werkblad die de positieve uitkomsten goed zal beschrijven.

 

Het geven van positieve feedback en aanmoediging door middel van expliciete boodschappen (duidelijk aangeven wat je hebt gezien als coach: wat heb je geobserveerd en wat vond je er goed aan) is een effectieve manier om mensen te helpen hun gedragsflexibiliteit op te rekken en te ontwikkelen zodat zij op effectievere wijze gewenste uitkomsten kunnen bereiken.

 

Als er eenmaal goed gevormde uitkomsten en gedragscriteria zijn opgesteld, is een van de hoofdtaken van een coach het helpen van cliënten bij het identificeren en activeren van de sleutelhulpbronnen die noodzakelijk zijn om de uitkomsten te bereiken. De gereedschappen van contrastanalyse [5] en het overbrengen van hulpbronnen (‘mapping across’) helpen cliënten zich meer bewust te worden van de fysieke en mentale factoren die effectief gedrag voortbrengen en helpen hen deze succesfactoren bewuster toe te passen.

 

Ankeren is een nuttig gereedschap om cliënten te helpen toegang te krijgen tot hun eigen innerlijke hulpbronnen, welke de cliënt zelf in kan zetten wanneer hij/zij dit nodig heeft.

 

Hoofdstuk 3 Onderwijzen

In dit hoofdstuk bevinden we ons op het niveau van ‘bekwaamheden’ en de coach kan hier mogelijke rol van onderwijzen op zich nemen. Onderwijzen is het proces waarbij je mensen helpt om cognitieve vaardigheden en bekwaamheden te ontwikkelen. Het doel van onderwijzen is mensen te helpen bij het vergroten van hun competenties en denkvaardigheden die betrekking hebben op een bepaald leergebied. Een effectieve leraar helpt iemand nieuwe denk – en handelingsstrategieën te ontwikkelen. De nadruk ligt meer op het leren van nieuwe dingen dan op het verfijnen van iemands prestatie.

 

Als een coach de rol van leraar op zich neemt, concentreert hij zijn of haar aandacht op het ‘innerlijke spel’ van de cliënt en spoort hij of zij de cliënt aan mentaal voorbereid te zijn om zijn of haar best te doen. Zie dit ook als ‘intellectuele stimulatie’: mensen stimuleren nieuwe perspectieven te ontdekken en hun eigen ideeën opnieuw te overdenken. De nadruk ligt hierbij op het: ‘hoe’. Robert Dilts geeft aan dat goede leraren mensen helpen nieuwe strategieën te ontwikkelen voor het ‘leren leren’, waarbij de leraar zich ook aanpast aan de individuele leerstijl van hun student (visueel, auditief of kinesthetisch; verder te noemen als VAK).

 

Gereedschappen

Mentale oefening en het visualiseren van succes zijn gereedschappen van de leraar die cliënten in staat stellen een proces of activiteit in hun mentale ruimte te oefenen en te verfijnen voordat zij daadwerkelijk de prestatiecontext ingaan. Dit vergroot hun kans op succes enorm. Het ‘gericht beïnvloeden van een innerlijke toestand’ is ook een van de gereedschappen. Denk aan het belang van het behouden van een kalme, ontspannen innerlijke toestand voordat je een intense lichamelijke inspanning aangaat. Een van de oefeningen in dit boek heet ‘de cirkel van excellentie’. Dit is een basis NLP proces om mensen te helpen hun innerlijke toestanden gericht doelbewuster en effectiever te beïnvloeden: optimale prestatie te ankeren, te verrijken en hier weer toegang toe te krijgen.

 

Het T.O.T.E.-model [6] is een fundamenteel raamwerk voor de coach-modelleerloop. Het verschaft een simpele structuur en een set vragen die door coaches in de rol van leraar gebruikt kunnen worden om cliënten te helpen zich bewust te worden van de cruciale succesfactoren die achter effectieve prestaties schuilgaan. In dit boek staat uitgebreid omschreven hoe je dit nuttig en krachtig gereedschap in kan zetten en over kan brengen, waaronder een set modelleervragen.

 

Een volgend gereedschap is dat goede coaches hun cliënten aanmoedigen fouten niet als mislukkingen maar als feedback te zien en helpen cliënten van hun fouten te leren door hen emotioneel afstand van de fouten te laten nemen terwijl ze verbonden blijven met hun successen.

 

Een ander belangrijk element van iemands innerlijke spel is de bekwaamheid verschillende waarnemingsposities in te nemen. Het vermogen een situatie van de eerste (zelf), de tweede (ander) en de derde (observator) positie te bekijken, kan cliënten helpen hun vermogen om met anderen te communiceren en te interageren flink te verbeteren. De verbeeldingsstrategie maakt gebruik van Walt Disney’s cyclus van de dromer, de realiseerder en de criticus om cliënten te helpen een positieve en bevredigende toekomst te scheppen en het pad te creëren naar die gewenste toestand. Robert Dilts heeft ook hiervoor uitgebreide oefeningen omschreven.

Hoofdstuk 4 Mentorschap

We zijn nu met de rol van mentor beland op het niveau van de ‘overtuigingen en waarden’. Het begrip mentor zijn is iemand die zowel adviseert en raad geeft als gids of leraar voor iemand dient. Bij het mentorschap ligt de nadruk op zowel het informele relationele aspect van leren en performance als op het beheersen van de taak.

Robert Dilts geeft aan dat hoewel er enige overlap is tussen de taken van de mentor en de taken van een leraar of coach, een mentor wezenlijk verschilt van een leraar of coach. Om mensen te helpen leren of groeien, geeft een leraar onderricht en geeft een coach concrete feedback op gedrag. Als adviseurs en raadgevers helpen mentoren anderen regelmatig om sleutelwaarden en overtuigingen vast te stellen te verhelderen of te versterken, vaak middels hun eigen voorbeeld.

 

Mensen zijn in staat innerlijke mentoren te hebben die in veel situaties in hun leven als raadgevers en gidsen kunnen dienen. Denk aan kinderen, leraren, huisdieren, mensen die je nog nooit hebt ontmoet, natuurfenomenen; het kunnen allemaal mentoren zijn.

 

Waarden en overtuigingen geven aan waarom een bepaald pad genomen wordt en de diepere motivaties die mensen ertoe aanzetten te handelen of te volharden in iets. Waarden (dingen waar mensen gevoelsmatig een bepaalde betekenis aan koppelen of een bepaalde wenselijkheid) zijn nauw verbonden aan overtuigingen. Overtuigingen zijn cognitieve structuren die waarden verbinden met andere aspecten van onze ervaringen.

 

Gereedschappen

In dit hoofdstuk geeft Robert Dilts een groot aantal gereedschappen weer voor de mentor. Ook hierbij zijn oefeningen met werkbladen uitgeschreven voor de mentor om deze in de praktijk effectief toe te passen, zoals de volgende gereedschappen:

-       Innerlijke mentoren installeren. De raadgevers of gidsen die de cliënt kan helpen kennis, hulpbronnen of onbewuste competenties op een natuurlijke en intuïtieve manier te voorschijn te laten halen.

-       Waardenaudit. Wat is de rangorde van prioriteiten die bij de persoon of de groep wordt toegepast wanneer hij of zij beslist hoe in een bepaalde situatie te handelen.

-       Waarden omzetten in concrete handelingen en (in)plannen.

-       Overtuigingenassessment. In kaart brengen van het hele systeem van overtuigingen.

-       Innerlijke mentoren gebruiken om (zelf)vertrouwen op te bouwen en overtuigingen te versterken.

-       Het ‘alsof’ kader. Een van de simpelste maar meest nuttige gereedschap van de mentor. Het is een krachtige manier om mensen te helpen hun perceptie van de wereld en/of van hun toekomstige gewenste toestanden te identificeren en te verrijken.

-       Herkaderen. Dit betekent letterlijk een nieuw of ander kader om een afbeelding of ervaring plaatsen.

-       Het helpen van cliënten bij het omgaan met potentiële verstoringen. Het vinden van de positieve intentie die achter kritiek schuilgaat en het omzetten van kritiek in vragen (afzwakken negatieve aspecten, waardevolle feedback te behouden).

 

Hoofdstuk 5 Sponsorschap

In de samenvatting van dit hoofdstuk zijn we op het niveau van ‘identiteit’ beland.

 

‘Let everything you do be done as if it makes a difference’ –William James

 

Robert Dilts geeft aan dat een van de meest belangrijke functies van een Coach met een hoofdletter C het ondersteunen van de persoonlijke groei van cliënten is op het niveau van identiteit. Iemands gevoel of besef van identiteit gaat nog dieper dan het niveau van zijn of haar waarden en overtuigingen en is gerelateerd aan de individuele perceptie van iemands zelf, rol en missie. In dit hoofdstuk gaat het om het: ‘wie’, als persoon of groep.

 

Sponsorschap op identiteitsniveau is iets anders dan mentorschap, onderwijzen en coachen. De vaardigheden en hulpbronnen van een sponsor kunnen heel erg verschillen van die van de persoon of groep die gesponsord wordt. De sponsor verschaft de context, de aanmoediging en de hulpbronnen die de groep of het individu in staat stellen zich volledig te concentreren op hun eigen unieke vermogens en vaardigheden en deze te ontwikkelen en te gebruiken. Sponsorschap heeft volgens Robert Dilts te maken met het ‘doen ontwaken’ en het veiligstellen van het potentieel dat in anderen aanwezig is. Een goede sponsor gelooft in zijn of haar cliënt, geeft de cliënt het gevoel belangrijk te zijn en laat de cliënt zien dat hij of zij verschil kan maken. Een effectieve sponsor zijn betekent ‘er zijn’ voor anderen, anderen herkennen en erkennen op een diep niveau en boodschappen communiceren als: ik zie jou, jij bestaat, jij bent waardevol, jij bent uniek.

 

De volgende vaardigheden worden er geassocieerd voor de Coach met een hoofdletter C als sponsor:

1.    Interne congruentie.

2.    Verbinden met de ander.

3.    Nieuwsgierigheid.

4.    Ontvankelijkheid.

5.    Geëigende benamingen gebruiken (aandacht besteden aan de soorten taal die de kernwaarden en gezondheid van de cliënt ondersteunen).

6.    Identificeren en transformeren van zelfontkennende invloeden (bieden van andere perspectieven die mensen in staat stellen de positieve kant van hun handelingen en gedrag te zien).

 

Gereedschappen

Volgens Robert Dilts is een van de gereedschappen het vinden van de bron van je hulpbronnen en deze actief te centreren. Dit betekent een beroep doen op het vermogen van de sponsor om gecentreerd en intern congruent te zijn. Intern congruent zijn komt voort uit het voelen van een contact tussen jezelf en jouw ‘centrum’. Het voelen van je centrum is een krachtige hulpbron. Een oefening om in contact te komen met jezelf en je centrum staat uitgebreid omschreven, zie deze oefening ook als het ‘bewust worden en zijn van jezelf; innerlijk en fysiek’.

 

Een ander gereedschap is ‘luisterende deelgenoten’. Luisteren is een van de manier waarop sponsors ‘er kunnen zijn’ voor hun cliënten. Zo staan er meerdere oefeningen beschreven die als gereedschappen kunnen dienen voor de sponsor, zoals ‘ik zie, en ik voel’, ‘de heldenreis en deze in kaart brengen’. Coaches kunnen cliënten helpen de stappen te nemen die nodig zijn om hun heldenreis aan te vangen, door de sleutelelementen op een tijdlijn te plaatsen en weerstanden aan de orde te stellen die de cliënt belemmeren vooruit te gaan. Allemaal ‘tools’ om met cliënten aan de slag te gaan op identiteitsniveau en dus ook bewust te worden en te zijn van zichzelf (innerlijk en fysiek).

Hoofdstuk 6 Awakening

Awakening: ontwaken uit slaap, verrijzen uit een staat van onverschilligheid, volledig bewust, gewaar, begrijpend worden. We zijn nu beland op het hoogste niveau, ook wel het ‘spirituele’ niveau genaamd. Robert Dilts omschrijft dat de resultaten van awakenings vaak een hernieuwde gewaarwording van doel en betekenis, een toegenomen bewustzijn, een heldere waarneming en emotionele en fysieke revitalisatie geeft. Periodes van groei en transformatie gaan in ons leven doorgaands vergezeld van ‘awakenings’. Awakening heeft vaak te maken met het opnieuw verbinding maken met onze motivaties op het diepste niveau.

 

Awakening gaat verder dan coaching, onderwijzen, mentorschap en sponsorschap en omvat het niveau van visie, doel en ziel; het helpen van mensen zodat zij kunnen groeien en zich kunnen ontwikkelen op dat niveau. Het heeft betrekking op onze gewaarwording of ons bewustzijn van iets dat verder reikt dan ons beeld van onszelf en heeft te maken met onze visie op het grotere systeem dat specifieke rollen, waarden, overtuigingen, gedachten, handelingen of sensaties omvat. Awakeners ondersteunen anderen door hen te helpen een groter bewustzijn te ontwikkelen omtrent hun roeping, hun onbewuste hulpbronnen en het grotere systemen waar zij deel van uitmaken. Het helpen door cliënten ‘buiten de box’ te komen, los te komen van oude gewoontes, conflicten, dubbele bindingen te overstijgen en ineffectieve overlevingsstrategieën te updaten.

 

Gereedschappen

Een sleutelvoorwaarde voor het bereiken van diepe inzichten en awakenings is het vermogen een toestand van ‘niet weten’ te bereiken. Met behulp van de ‘nerk-nerk’ [7] oefening kun je jezelf en anderen een toestand van ‘niet weten’ laten bereiken. De toestand van ‘niet weten’ lijkt ook op de uptime toestand, waarin alle zintuiglijke kanalen van iemand afgestemd zijn op de externe omgeving: er is geen interne dialoog, geen verbeelding en geen emotionele toestand. Robert Dilts heeft hiervoor een oefening beschreven waarin de Coach een uptime anker kan creëren, dit is immers een krachtige hulpbron voor awakening: voor de zintuigen die de deur tot een diepere awakening met betrekking tot de wereld om ons heen opent.

 

De link tussen bewust en onbewust is een ander sleutelelement van awakening. Door actief te dromen wordt gebruikt gemaakt van het kanaal tussen het bewuste en onbewuste.

 

Andere gereedschappen die beschreven staan en ook met oefeningen zijn:

-       Positieve dubbele bindingen creëren. Dit is een soort ondersteuning die de persoon in staat stelt identiteit van gedrag te onderscheiden, buiten de box denken, oprecht na te denken over zijn of haar overtuigingen, aannames en keuzes met betrekking tot de situatie.

-       De niveaus van leren van Gregory Bateson verschaffen coaches en awakeners een belangrijke en nuttige kaart of plattegrond om hun cliënten te helpen het juiste pad te bewandelen (van verbetering naar verandering).

-       Overlevingsstrategieën. Dit zijn diepe en vaak onbewuste interne patronen. Bij het updaten van overlevingsstrategieën wordt de cliënt door de niveaus van leren geleid, en worden inzichten en awakenings bereikt die het leven van de cliënt kunnen transformeren.

Nawoord

Ik heb een samenvatting gemaakt van dit zeer uitgebreid geschreven handboek van Robert Dilts. Het heet ook niet voor niets ’Coachen vanuit een veelzijdig perspectief’.

 

Een groot deel van elk hoofdstuk in dit boek is door Robert Dilts gewijd aan het verschaffen van technieken, formats en oefeningen. Ik heb er echter bewust voor gekozen om voornamelijk een samenvatting per hoofdstuk te schrijven over wat er van de Coach met de hoofdletter C wordt verwacht in elk mogelijk aan te nemen rol per niveau: die van zorgdrager tot awakener.

 

Het lezen van dit boek heeft mij inderdaad geholpen om mijn ‘palet aan kennis en vaardigheden’ verder uit te breiden, en deze op een zo effectieve manier in te kunnen zetten bij mijn cliënten. Omdat ik nu bijna klaar ben met de NLP Master Practitioner opleiding, merk ik dat het mij gemakkelijker afgaat om de juiste oefening bij de juiste situatie en dus cliënt in te zetten. De basis technieken die ik heb geleerd in de Practitioners opleiding komen mij goed van pas bij de oefeningen van Robert Dilts.

Bovenstaande is dan ook de reden dat ik een beginnend coach adviseer zich eerst te verdiepen in de Practitioners opleiding om daarna alle technieken op een zo effectieve manier in te kunnen zetten.

 

Wat zegt een ander van dit boek

Review by Roger Ellington

Bron: EvanCarmichael.com

 

Abouth the author: Roger Ellington helps individuals to address challenges at work and at home and get more of what they desire in life. He has accomplished this as a tenured faculty member (University of New Brunswick), an executive in the Canadian federal government, a certified management consultant (CMC), a coach and as a personal growth and NLP (neuro-linguistic programming) trainer. He is the author of the books Live Your Dreams Let Reality Catch Up: NLP and Common Sense for Coaches, Managers and You and Live Your Dreams Let Reality Catch Up: 5 Step Action Plan. He is a well-respected trainer and public speaker; having been listed in the "International Who's Who in Education". Roger is the founder and managing partner of Renewal Technologies Inc., a company providing management of change and personal growth consulting, coaching, public speaking and training services. He is a certified NLP trainer and has been delivering NLP practitioner and master practitioner training since 1996. Roger received his BSc. and MSc. from Carleton University and PhD from Virginia Tech.

 

This book serves two audiences: 1. Coaches with a basic knowledge of NLP who would like to take their coaching practice to a whole new level and 2. Students of NLP who are looking for a fresh and organized presentation of NLP techniques.

Not all NLP techniques are covered, nor is this book to be considered an overview or introduction to NLP.

Dilts notes that, in the past, coaching has been focused mainly on improving behavior performance through careful observation and feedback. More recently personal, executive and life coaching has evolved to provide support on a number of different levels: environment, behaviors, capabilities, beliefs and values, identity and spirituality. Each level has a different focus and requires a different approach and set of tools.

Using the neurological levels, Dilts explains how your coaching style must adapt to each level: environment (caretaker or guide), behaviors (coach), capabilities (teacher), beliefs and values (mentor), identity (sponsor) and spirituality (awakener).

Each level is clearly explained together with a suggested set of tools and techniques. Many of the techniques are familiar to NLP practitioners, and there are a few new ones as well. For the student of NLP this approach helps answer an often heard question - how do I know which technique to use?

My only disappointment is that occasionally, Dilts presents a story to illustrate his point. However without a reference to its origin, you are not sure if this is fact or urban legend.

If you are serious about your coaching practice or a student of NLP, then this is a “must add” to your bookshelf.

 

 

En ook ik ben het mee eens dat dit boek van Robert Dilts een ‘must add’ is!